A’ chiad fhoillseachadh ann an 2007 le Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig agus Cànan, le taic bhon Bhuidheann Eadar-roinneil airson Ionnsachadh agus Leasachadh Coimhearsnachd (Community Learning and Development Review Group for Gaelic).

ISBN 978-1-904730-69-9

Air fhoillseachadh ann an 2016 le:

Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig

An Tosgan

54 Rathad Shìophoirt

Steòrnabhagh

Leòdhas

www.storlann.co.uk

oifis@storlann.co.uk

Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig a’ faighinn taic bho Bhòrd na Gàidhlig.

Dealbh còmhdaich © Eva Schloss.

Na dealbhan le Eva Schloss agus Corbis.

Na còraichean uile glèidhte. Chan fhaodar pàirt sam bith dhen leabhar-e seo ath-riochdachadh ann an cruth sam bith, no ann an dòigh sam bith gun chead ro-làimh bho Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig.

Deilbhte le Cànan Earranta | www.canan.co.uk

Beatha le Buaidh

EVA SCHLOSS

An teacs le Gillebride Mac’Illemhaoil

Eva Schloss

Tha an sgeulachd aig Eva Schloss glè choltach ris an sgeulachd aig Anne Frank ann an iomadh dòigh. Chaidh Eva a thogail air an aon shràid ri Anne Frank ann an Amsterdam agus bha iad eòlach air a chèile. Ged a chaidh a cur gu campa-cogaidh, fhuair ise às beò. ’S e Otto Frank, athair Anne Frank, fear dhen chiad fheadhainn ris an do choinnich i an dèidh a bhith air a saoradh. An uair sin, phòs a màthair Otto Frank agus ’s e leth-pheathraichean a bhiodh ann an Eva agus Anne Frank nam biodh Anne air a bhith beò. Tha Eva Schloss air obair mhòr a dhèanamh gus fiosrachadh mu na dh’fhuiling na h-Iudhaich rè a’ chogaidh innse dhan mhòr-shluagh.

A h-Òige

Nuair a bha i òg bha Eva Schloss daonnan ag iarraidh a bhith a’ cluich a-muigh còmhla ris na balaich. Cha robh mòran ùidh aice ann an leughadh, sgrìobhadh no ann an leabhraichean. Bha i fhèin agus a teaghlach air teicheadh às an Ostair agus chaidh iad a dh’fhuireach ann an Amsterdam nuair a fhuair na Nàtsaich buaidh air an dùthaich aca. B’ e Iudhaich a bha annta agus bha cunnart mòr ann dha na h-Iudhaich aig an àm sin. Nuair a ghluais iad gu Amsterdam cha robh Eva ro mhath air cànan na h-Òlaind a bhruidhinn orra ’s e Gearmailtis a bhiodh iad a’ briuidhinn anns an Ostair. Ach nuair a choinnich i an toiseach ri Anne Frank, thug ise Eva a bhruidhinn ri a h-athair gus am b’ urrainn dhaibh bruidhinn ri chèile ann an Gearmailtis.

A’ dol am falach

Nuair a fhuair na Nàtsaich smachd air an Òlaind thòisich gnothaichean air a bhith gu math na bu duilghe dha na h-Iudhaich anns an dùthaich. Anns an Iuchar, 1942, fhuair bràthair Eva litir ag ràdh gum feumadh e a dhol gu campa-cogaidh. Fhuair e an litir air an aon latha ’s a fhuair piuthar Anne Frank an litir ag iarraidh oirrese a dhol gu campa-cogaidh cuideachd. Chaidh an teaghlach aig Eva Schloss am falach ach fhuair na feachdan Nàtsach grèim orra ann an 1944 agus chaidh an toirt gu campa-cogaidh Auschwitz.

Auschwitz

B’ e suidheachadh uabhasach a bha ann an campa-cogaidh Auschwitz nuair a bha Eva Schloss ann. Chaidh mòran a mharbhadh ann an seòmraichean gas. Bha a h-uile duine a bha ann air an obrachadh gu cruaidh. Bha na prìosanaich fuar agus acrach agus bhiodh iad gu tric air an dochann leis na geàird. Nuair a chaidh an campa a shaoradh le feachdan Ruiseanach, bha Eva fhathast beò ged a bha i lag. Chaidh i a choimhead airson a bràthair agus a h-athair ach bha iad marbh. ’S e Otto Frank fear dhe na chiad daoine ris an do choinnich i nuair a chaidh i gan lorg. Dh’aithnich iad a chèile agus rinn iad gàirdeachas ri chèile.

Pòsadh

An dèidh a’ chogaidh, phòs màthair Eva Schloss Otto Frank. Bha an dithis aca nam banntraichean. B’ e àm duilich a bha ann dhaibh oir bhiodh iad ag ionndrainn an teaghlaichean a bha air bàsachadh anns na campaichean-cogaidh. Thuirt Eva gum biodh Otto daonnan a’ bruidhinn mu Anne Frank agus mun leabhar-latha aice.

Obair Beatha

Tha Eva Schloss air a beatha a chur seachad ag obair gus fiosrachadh mu fhulangas nan Iudhach agus daoine bochda eile a thoirt am follais. Stèidhich i buidheann carthannais, Urras Foghlaim Anne Frank, gus fiosrachadh a thoirt do dhaoine mu eachdraidh nan Iudhach anns a’ chogadh agus gus feuchainn air dèanamh cinnteach nach tachair a leithid a-rithist. Bidh i a’ dol mun cuairt sgoiltean agus oilthighean ag innse mun champa-obrach anns an robh i agus a’ feuchainn air toirt air daoine gràin-cinnidh agus gràin-creideimh a sheachnadh. Ged a tha i toilichte mun obair a tha i air a dhèanamh, tha aithreachas oirre nach robh a bràthair, a pàrantan agus iomadach duine eile beò airson sin fhaicinn.

Cò i?

Latha Breith

11/05/1929

Cò às a bha i?

An Ostair

Càite an robh i a’ fuireach?

Amsterdam, An Òlaind Chaidh i am falach còmhla ri a teaghlach bho na feachdan Nàtsach.

Dè an campa-cogaidh don deach i?

Auschwitz

A teaghlach?

Bhàsaich a h-athair agus a bràthair anns a’ champa-chogaidh.

An dèidh a’ chogaidh?

Phòs a màthair athair Anne Frank

Dìleab?

Tha i air dà leabhar a sgrìobhadh ‘Eva’s Story’ agus ‘The Promise’. Cuideachd, tha i air sgelachd a beatha innse do mhìltean air feadh an t-saoghail gus feuchainn air dèanamh cinnteach nach tachair a leithid a-rithist.