A’ chiad fhoillseachadh ann an 2007 le Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig agus Cànan, le taic bhon Bhuidheann Eadar-roinneil airson Ionnsachadh agus Leasachadh Coimhearsnachd (Community Learning and Development Review Group for Gaelic).

ISBN 978-1-904730-69-9

Air fhoillseachadh ann an 2016 le:

Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig

An Tosgan

54 Rathad Shìophoirt

Steòrnabhagh

Leòdhas

www.storlann.co.uk

oifis@storlann.co.uk

Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig a’ faighinn taic bho Bhòrd na Gàidhlig.

Dealbh còmhdaich © Sunset Boulevard/Corbis.

Na dealbhan le Corbis.

Na còraichean uile glèidhte. Chan fhaodar pàirt sam bith dhen leabhar-e seo ath-riochdachadh ann an cruth sam bith, no ann an dòigh sam bith gun chead ro-làimh bho Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig.

Deilbhte le Cànan Earranta | www.canan.co.uk

Beatha le Buaidh

Grace, Bana-phrionnsa Mhonaco

An teacs le Gillebride Mac’Illemhaoil

Grace, Bana-phrionnsa Mhonaco

Bha Grace, Bana-phrionnsa Mhonaco air tè dhe na boireannaich a b’ ainmeile san 20mh linn. Ged a bha i na bana-phrionnsa air Monaco, b’ e bana-chleasaiche chliùiteach a bha innte cuideachd agus fhuair i duais Oscar ann an 1955. Bha mòran ag iarraidh a bhith coltach rithe oir bha iad dhen bheachd gum b’ i tè dhe na boireannaich a bu bhrèagha air an t-saoghal. An dèidh dhi gluasad gu Monaco airson am Prionnsa Rainier a phòsadh, leig i seachad a bhith na bana-chleasaiche agus bha i na bana-phrionnsa air Monaco.

Fada bho Mhonaco

B’ ann gu math fada air falbh bho Mhonaco a thàinig Grace Patricia Kelly an toiseach gu aire an t-sluaigh. Rugadh i ann am Philadelphia anns Na Stàitean Aonaichte agus nuair a bha i òg bha i a-riamh ag iarraidh a bhith na bana-chleasaiche. Bha a teaghlach gu math beairteach agus bha a h-athair an sàs ann am poileataigs Philadelphia. Cha robh a h-athair agus a màthair idir ag iarraidh gum faigheadh i obair na bana-chleasaiche ach an dèidh dhi an sgoil fhàgail fhuair i obair na modail agus nuair a bha i 22 bliadhna a dh’aois rinn i a’ chiad film aice.

Slighe gu Hollywood

Bha Grace Kelly air an dreuchd a bha i a-riamh ag iarraidh fhaighinn. Bha i ag obair na bana-chleasaiche ann an Hollywood agus bha na filmichean a bha i air a dhèanamh air a bhith uabhasach soirbheachail. Bha i air a bhith ag obair air feadh an t-saoghail agus bha i a’ faighinn barrachd urraim bho na daoine a bha ag obair ann an Hollywood. Ann an 1955, fhuair i duais Oscar airson na bana-chleasaiche a b’ fheàrr airson an fhilm ‘The Country Girl’. Ged a bha i air àirde a dreuchd a ruighinn agus air urram Oscar fhaighinn, b’ e sin fear dhe na filmichean mu dheireadh a rinn i bhon a bha pàirt eile dhe a beatha – fada air falbh bho Hollywood – a’ dol a thòiseachadh.

Bana-phrionnsa Grace

B’ ann bliadhna an dèidh dhi an duais Oscar a bhuannachadh a phòs Grace fear dhe na daoine a bu bheairtiche anns an Roinn Eòrpa. B’ ann anns a’ Chèitean 1955 a choinnich an dithis ri chèile an toiseach aig Fèis Film Cannes ann an ceann a deas na Frainge. Sia mìosan an dèidh sin, bha iad air gealladh-pòsaidh a thoirt dha chèile agus phòs iad ann am Monaco anns a’ Ghiblean 1956. A rèir aithrisean, bha 30 millean neach a’ coimhead a’ phòsaidh air an telebhisean.

Beatha ùr ann am Monaco

Bha a’ Bhana-phrionnsa Grace an dòchas gum b’ urrainn dhi cumail oirre ag obair na bana-chleasaiche ann an Hollywood, ach cha robh an duine aice airson sin. Ghabh i ris an sin ged nach robh i uabhasach toilichte. Bha triùir chloinne aice fhèin agus Rainier, Caroline, Albert agus Steafanaidh, agus bha i air leth toilichte am measg a teaghlaich fhèin. Bha i gu mòr an sàs ann an obair carthannais ann am Monaco agus bha i a’ dèanamh tòrr obrach gus cuideachadh a thoirt do dhaoine ann am Monaco agus air feadh an t-saoghail.

Tubaist rathaid

Air an 14mh latha dhen t-Sultain 1982 bha Grace a’ dràibheadh ann am Monaco. Thathar an dùil gun do ghabh Grace stròc air cùl na cuibhle ’s gun deach an càr far an rathaid a’ tuiteam 30 meatair air taobh na beinne. Chuir an càr iomadach car agus chaidh Grace a ghoirteachadh gu dona. Aig leth-uair an dèidh deich a dh’oidhche, chaidh innse gun do chaochail Grace. Chaidh an naidheachd mun cuairt an t-saoghail gun robh tè dhe na boireannaich a bu leòmaiche agus bu bhrèagha air an t-saoghal air bàsachadh.

A Dìleab

Tha cuimhne air Grace Kelly, Bana-phrionnsa Mhonaco fhathast mar bhana-chleasaiche air leth, airson a bhith na modail agus airson a cuid-obrach còmhla ri buidhnean carthannais ann am Monaco. Tha fhios nach creideadh Grace fhèin gum biodh an nighean òg à Philadelphia a bha ag iarraidh a bhith na cleasaiche, an aghaidh toil a pàrantan, air a bhith na bana-phrionnsa anns an Roinn Eòrpa. Cuideachd, gun robh i air a meas mar thè dhe na boireannaich a bu chumhachdaiche anns an 20mh linn.

Cò i?

Latha Breith

12/11/1929

Cò às a bha i?

Philadelphia, Na Stàitean Aonaichte

Dè an obair a bh’ aice?

Bana-chleasaiche

Cò a phòs i?

Am Prionnsa Rainier, Monaco

Cò ris a bha i coltach?

Bàn, brèagha, leòmach

Obair eile

Obair carthannais

Bàs

Tubaist rathaid ann am Monaco

Aois nuair a chaochail i

52