A’ chiad fhoillseachadh ann an 2007 le Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig agus Cànan, le taic bhon Bhuidheann Eadar-roinneil airson Ionnsachadh agus Leasachadh Coimhearsnachd (Community Learning and Development Review Group for Gaelic).

ISBN 978-1-904730-69-9

Air fhoillseachadh ann an 2016 le:

Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig

An Tosgan

54 Rathad Shìophoirt

Steòrnabhagh

Leòdhas

www.storlann.co.uk

oifis@storlann.co.uk

Tha Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig a’ faighinn taic bho Bhòrd na Gàidhlig.

Dealbh còmhdaich © Mark Savage/Corbis.

Na dealbhan le Corbis agus Getty Images.

Na còraichean uile glèidhte. Chan fhaodar pàirt sam bith dhen leabhar-e seo ath-riochdachadh ann an cruth sam bith, no ann an dòigh sam bith gun chead ro-làimh bho Stòrlann Nàiseanta na Gàidhlig.

Deilbhte le Cànan Earranta | www.canan.co.uk

Beatha le Buaidh

Matt Groening

An teacs le Gillebride Mac’Illemhaoil

Matt Groening

Ged nach aithnicheadh mòran dhaoine an t-ainm Mathew Abram Groening, ’s cinnteach gun aithnich a’ chuid as motha againn an teaghlach a chruthaich e – Na Simpsons. Tha an teaghlach sin le Marge, Homer, Bart, Lisa agus Maggie a-nis air teaghlach cho ainmeil agus a tha air an t-saoghal. Is le sin, tha iad air cliù eadar-nàiseanta a chosnadh do Mhatt Groening.

B’ e neach-teagaisg a bha ann am màthair Groening agus b’ e dealbhadair chartùnaichean a bha na athair. ’S ann ann an Oregon anns na Stàitean Aonaichte a rugadh e agus nuair a bha e anns an àrd-sgoil ’s e an deasaiche a bha air pàipear-naidheachd na sgoile. Bhiodh e a’ sgrìobhadh aithrisean ach an uair sin thòisich e air dealbhan a dhèanamh cuideachd. Nochd sin ùidh agus bha e ag iarraidh obair mar sgrìobhadair.

Hollywood

Nuair a bha e 23 bliadhna a dh’aois, dh’fhàg Groening an teaghlach aige agus chaidh e gu ruige Los Angeles agus e am beachd obair fhaighinn mar sgrìobhaiche. Cha deach gnothaichean buileach mar a bha e ag iarraidh agus cha d’ fhuair e obair an toiseach ach mar dhràibhear. Bha e a’ dèanamh beagan sgrìobhaidh ach cha robh e toilichte ach gu h-annasach ’s e sin a thug cothrom dha soirbheachadh. Thòisich Groening air comaig a dhèanamh far an robh e ag innse cho dona agus a bha a bheatha. Bha e ga reic ann am bùth ciùil far an robh e ag obair. Thug sin dha cothrom obraichean eile fhaighinn mar dhealbhadair agus bha Groening a-nis air tòiseachadh air an rud a bha e ag iarraidh a dhèanamh.

Gu ruige na Simpsons

Fhuair Matt Groening obair a’ sgrìobhadh colbh ann an iris ciùil agus an uair sin cuideachd thòisich e air an cartùn aige fhèin a sgrìobhadh. Phòs e Deborah Caplan ann an 1980 agus ’s ise a dh’fhoillsich a’ chiad chomaig aige. Chòrd sin ri daoine agus an dèidh sin dh’fhàg Groening agus a bhean an dreuchdan gus na comaigean aca fhèin a reic. An dèidh beagan ùine a’ dèanamh chomaigean dha fhèin chunnaic riochdaire ann an Hollywood na cartùnaichean aige agus dh’iarr e air Goening obair còmhla ris gus cartùn a dhèanamh air an telebhisean còmhla ris. ’S e Seumas L. Brooks a bha air an duine sin agus tha e fhèin agus Groening air a bhith ag obair còmhla air Na Simpsons bhon uair sin.

Na Simpsons

Thog Matt Groening ainmean nan Simpsons bhon teaghlach aige fhèin. ’S e Homer a th’ air athair, ’s e Maighread (Marge) a tha air a mhàthair agus ’s e Lisa agus Maighread (Maggie) a tha air a pheathraichean. Cha robh e ag iarraidh Matt a thoirt air a’ bhalach anns na Simpsons agus mar sin thug e Bart air bhon a bha e coltach ris an fhacal brat. Ach, ged a thog Groening na h-ainmean bhon teaghlach aige fhèin, tha Groening fhèin air a ràdh nach eil an dà theaghlach coltach ri chèile idir.

Thathar air còrr air 400 prògram a dhèanamh agus tha leabhraichean, comaigean, geamaichean coimpiutair agus aodach nan Simpsons ann a-nis. Tha an teaghlach a chruthaich Matt Groening bho chionn còrr air fichead bliadhna fhathast a’ toirt toileachas agus gàire do dh’iomadach duine air feadh an t-saoghail.

Dìleab

’S e rud annasach a tha ann gu bheil na Simpsons air maireachdainn fad 20 bliadhna agus gu bheil clann agus inbhich measail orra. Ged nach eil cartùnaichean eile a tha e air a dhèanamh air a bhith cho soirbheachail ris na Simpsons bidh cuimhne aig daoine air Matt Groening airson an teaghlaich ainmeil a chruthaich e.

Cò e

Latha Breith

15/02/1954

Cò às a bha e?

Portland, Oregon, Na Stàitean Aonaichte

Dè an obair a bha aig athair?

Sgrìobhadair, dealbhadair agus bhiodh e a’ dèanamh fhilmichean.

Dè an obair a bha aige?

Dealbhadair air cartùnaichean, sgrìobhaiche.

Dè na cartùnaichean as ainmeile a rinn e?

Na Simpsons

Futurama

Dè eile a rinn e?

Chleachd e a ghuth air filmichean agus cartùnaichean eile.